TARİHÇE
Ayvalık Adı Nereden Geliyor..?
1972 yılında yayımlanan Eolyanın Başkenti Ayvalık olarak türkçeleştirdiğimiz Yunanca kitaptan yararlanıldığında Ayvalık adının;
- Ayvadan ,yabani ayvadan
- Midye türü olan ve bu kesimde bulunan ayvadadan
- İlk yerleşenlerinin Midillinin Kydona köyünden olabileceklerinden ya da Giritin Kydonies bölgesinden gelmiş olabileceklerinden dolayı geldiği söylenebilir.
Filozofların bu yerin adı konusundaki görüşlerini de vermek gerekir:Aioliki nin (Eolyanın)bozulmuş şeklidir.Aiolik kelimesinden türetilmiştir Ayvalık1.
Ayvalık anlamına gelen Kydonie ismi ,İÖ 330 dan beri süregelmektedir.Yalnız ismin nereden kaynaklandığına dair ,kesin bir yanıt bulamıyoruz.Antikçağda gerçekten Ayvalıktı da oradan mı aldı?Bilinmiyor...
1. Eolya mitolojiye göre Edremit Körfezinden İzmire kadar uzanan ve Midilliyi de içine alan kıyı şeridine yerleşmiş bir soyun ülkesidir.Bu soydan olanlara Eoller ya da Eolyalılar denirdi.
İlk ve Ortaçağların Ayvalıkı
Arkeolog Prof.Dr.Ömer Özyiğit in anlatımına göre ;
Antikçağda ,Ayvalıkın önündeki adalara Hekatonisa ismi veriliyordu.Bu isim, bu adaların en büyüğü Nesos (Moshonisi,Cunda,Alibey)aynı isimle söylenen Nesos ya da Nasos antik kentinin baş tanrısı olan Apollondan gelmeteydi.Hekatos Apollonun takma adıydı.Bu nedenle bu adalara Hekatos ya da Apollon Adaları da deniliyordu.Apollon Adalarında Nesostan başka Chalkis,Pordoselene ,Kydonia antik yerleşmeleri vardı.Antik kaynaklar Chalkis,Pordoselene ve Nasostan oldukça söz etmelerine karşılık,Kydonia hakkında ,yazları akan ünlü bir sıcak su kaynağına sahip olduğunu yazan ,yalnız Plinius olmuştur.(İS 79)da Vezüv Yanardağının patlaması sırasında öldüğü kaydediliyor.
Bugün eski Kydonia olduğunu sandığımız yerde,toprak üzerinde göze hiçbir temel çarpmamasına karşılık,yüzeyde antik devre ait ,çok bol sayıda çanak,çömlek parçacıkları açıkça görülebilmektedir.Yüzeyden topladığımız bu çanak çömlek parçacıklarına göre,burada Helenistik(İÖ 330 - 30),Roma (İÖ 30 - İS 395) çağlarına ait bir yerleşme merkezi olduğu anlaşılmaktadır.Bu antik yerleşme merkezinde ,daha da eski devirlerin bulunup bulunmadığını anlamak için,bilimsel arkeolojik kazı ve sondajların yapılması gerekmektedir.
Roma Çağında en parlak devrini yaşadığını sandığımız Kydonianın ,daha sonraları Bizans Çağı içerisinde ya da sonlarına doğru ,bazı nedenlerden dolayı,önemini yavaş yavaş kaybederek,yerleşmenin Ayvalıkta İlkkurşun Tepesi eteklerine kaydığı,burada gelişmeye başladığı,bu yeni yerleşme yerinde bulunan bazı Bizans Çağı verilerinden anlaşılmaktadır.Kent daha sonraki çağlarda gelişimini,bu merkez etrafında yapmış ve terk edilen eski yerleşme merkezi,zamanla toprak altında kalmıştır.
Bu dört antik kentten Chalkis ve Pordoselene,yaşamlarını bitirmelerine karşılık,Kydonia ve Nesos,Antikçağdan günümüze kadar yaşamlarını sürdürmüşler ve bugün de sürdürmektedirler.Üstelik Kydonia ,Türkçeye çevrilmiş haliyle Ayvalık ; Nesos ise ,Cunda ya da Alibey adıyla yaşamaktadırlar.
Yakın Tarihte Ayvalık
Ansiklopedilere göre,Cezayirli Hasan Paşa 5 Temmuz 1770de ,Çeşme önlerinde Koyun Adaları civarında,Rus donanmasıyla çarpışmakta bulunan Osmanlı donanmasının sağ kanat komutanıdır.Çarpışmada kendi gemisi ateş alır,yaralanır ve bir salla karaya çıkarılır.Düşman ,İzmir Limanına girmesin diye oralarını sağlamlaştırır;sonra Foça,Karaburun ve Midilli Adası yoluyla Çanakkaleye varıp Osmanlı donanmasına katılır.Ayvalık üstüne yazı yazan yabancı kaynaklara göre ise Cezayirli Hasan Paşa Ayvalıktan geçerek İstanbula gitmiştir.Çarpışma esnasında gemisi hasar gören Cezayirli Hasan Paşanın yanındaki bir kaç askeriyle birlikte karaya çıkıp yemek ve yatacak yer için bir çiftliğe sığındığı ve çiftlik sahibi papazın kendilerini buyur edip bir hafta kadar bir süre ağırladığı anlatılmaktadır.Paşanın bu süre sonrasında İstanbula dönebilmek için Çanakkaledeki donanmaya katılmasında Papazdan yardım istemesi üzerine Papaz 50 silahlı adam ile yardım da bulunur.Ayrılırlarken dostluklarını tekrarlarlar.Hasan Paşa İstanbula ulaştıktan bir süre sonra Gazi ünvanı alarak sadrazamlığa yükselir.Kent dertleriyle başı çok ağrıyan Papaz ise Hasan Paşayı hatırlayarak İstanbula gider ve kendisinden kentine özerklik verilmesini ister.Kurtuluşunu kendisine borçlu olduğunu ve ne dilerse yapacağını söyleyen Hasan Paşa Papazın isteğini gerçekleştirir ve kentine özerklik verir.İşte bu özerklikten sonra Ayvalıka yerleşen zenginler,sanaatkar rumlar kenti daha da geliştirip ünlendirirler ve bu debdebe ,bu yaşantı ,bu ilerleme 1821 Yunan İhtilaline kadar sürer.
(Bu sayfadaki bilgiler Ahmet Yorulmazın "Ayvalıkı Gezerken" adlı eserinden alınmıştır.)
|
Adı nereden geliyor ? |
|
Ayvalık dostu dostumuz Ahmet Yorulmazın Ayvalıkı Gezerken 5 isimli kitabında yazdığına göre"...Ulusal Kurtuluş Savaşımızdan sonra buradan gitmiş rumların bir dernekleri vardır Atinada:"Ayvalıklılar Birliği"... Aylık bir gazeteleri: Kidoniakos Astir"(Ayvalık Yıldızı).Bu derneğin asbaşkanı V.Kukunaranın yazdığı Kidonie/ Protevusa Tis Eolidos (Eolyanın Başkenti Ayvalık) adlı kitaptan yararlanacagız kentin ismi konusunda.
Bu kitabın bazı sayfalarından yorumlayarak çevirdiklerimiz şunlar:
-Ayvadan,yabani ayvadan,
-Daha büyük bir düşlemeyle,midye türü olan ve bu kesimde bulunan ayvadadan.
-İlk yerleşenlerinin Midillinin Kidona (hani Kidonie Ayvalık anlamındadır ya) köyünden olabileceklerinden, ya da Giritin Kidonies bölgesinden gelmiş olabileceklerinden...
Ansiklopedik sözlüklerin değişik bir yorum yaptıklarını da nakleder:"Ai-vallin" sözcüğünden çıkışla "oturanları silahla sürekli vurma tutkusunda olan yer..."demekteymiş.Kaynak yazar da bu bilgiyi verdikten sonra, haklı olarak kızmakta,"...cedlerimizin hiç işi yokmuş,ellerinde silah tutmuşlar hep! demektedir.
Xenophon "Onbinlerin Dönüşü"adlı yapıtında "Kitonion"kentinden söz eder, yani antik bir kentten.Bilinen "Onbinlerin Dönüşü"yolunda bir kıyı kenti bulunmadığıdır. Antik Kitonion,Dursunlu köyüyle Yukarıbey köyü arasındadır. Dursunlu, Gömeç Kazasına, Yukarıbey de Bergamaya bağlıdır...Bu verilere göre antik kentin Ayvalıktan uzaklığı, zamanımız ölçütlerine göre, en az 35 kilometredir. Görülüyor ki bu da tutmuyor.
Filozofların da bu yerin adı konusundaki görüşlerini vermek gerekir:Aiolikinin (Eolyanın) tahrif edilmiş biçimidir; Aiolik kelimesinden türetilmiştir Ayvalık. Bu kent için yazan yazarların tümü de Kidonie diye söz etmişlerdir, Türkler buraya daha Ayvalı ya da Ayvalık demeden önce.
"Eolya:Mitolojiye göre, Edremit Körfezinden İzmire kadar uzanan ve Midilliyi de içine alan kıyıya yerleşmiş bir soyun ülkesi.Bu soydan olanlara Eoller,Ya da Eolyalılar denirdi."
...Ayvalık anlamına gelen Kidonie ismi M.Ö.330dan beri süregelmektedir! Yalnız ismin nereden kaynaklandığına dair bir yanıt bulamıyoruz.Antik Çağda gerçekten ayvalıktı da oradan mı aldı? Bilemiyoruz...
Ayvalık, Balıkesir’in bir ilçesi olup, Ege Bölgesi sınırları içerisindedir. Ege Bölgesi’nin kuzey batısına denk gelen Ayvalık’ın komşularını da belirtecek olursak konumunu daha belirgin açıklamış oluruz. Güneydoğusunda Bergama, güneyinde Dikili, kuzeyinde Edremit körfezi ve kuzeydoğusunda Burhaniye ile çevrilmiş olan Ayvalık, bir kıyı ilçesidir ve bağlı olduğu Balıkesir’in yaklaşık olarak batısında yer alır. Ayvalık, Yunan Adalarından Midilli’ye (Lesvos) de çok yakındır.
Ayvalık, Efes-Bergama-Truva transit yolu üzerinde bulunduğu için, ulaşım kolaydır. (Ayvalık’a gelirken kullanılacak bazı güzergâhlar şunlardır):
Bandırma-Ayvalık 223 km.
Yalova-Ayvalık 340 km.
İstanbul-İzmit-Bursa-Ayvalık 520 km.
Ankara-Eskişehir-Bursa-Balıkesir-Ayvalık 675 km.
Ankara-Afyon-İzmir-Ayvalık 738 km.
Balıkesir-Ayvalık 127 km.
İzmir-Ayvalık 156 km.
Bergama-Ayvalık 45 km.
Efes-Ayvalık 240 km. |
ÜYE GİRİŞİ
Basın-Yayın-Reklam
[2]
Aktif Ziyaretçi
Bugün Tekil
Bugün Çogul
Toplam Haber
Toplam Firma
Özel Firma
Onaylanacak